St. Nikolaus-Hospital (Cusanusstift)

Met de bouw van de door Nikolaus van Kues gestichte seniorenresidentie werd al begonnen voordat hij in 1450 tot kardinaal werd verheven. In overeenstemming met zijn vader, zijn broer Johannes en zijn zus Klara moest het gehele ouderlijke erf in de stichting van het ziekenhuis vloeien. De stichting is vernoemd naar Nikolaus van Myra, de naamgever van de kardinaal. Tussen 1452/53 en 1456 werd het gehele complex voor 10.000 Rijnlandse gouden guldens opgericht.
De schoonheid en waardigheid van deze plek zijn ook in het heden onveranderd gebleven, hoewel de tuinen niet meer in die oude omvang bestaan. Inmiddels herbergen de gebouwen een woonwijk voor oudere medeburgers en de Academie Kues als seniorenacademie en ontmoetingsplek.

Een stichting in dienst van de mensen
De oprichtingsakte werd op 3 december 1458 opgesteld. Daarna zou het huis, naar het aantal levensjaren van Christus, 33 behoeftige, minstens 50 jaar oude mannen – waaronder zes geestelijken en zes nobelen – onderdak en levensonderhoud bieden. De inauguratie van zijn stichting en de opname van de eerste vrienden vonden pas plaats na de dood van de kardinaal. Sindsdien staat het stift tot op heden onafgebroken, dag en nacht, in dienst van de mensen.

Hier slaat het hart van Cusanus
De kapel behoort tot de belangrijkste gotische bouwwerken van de Moezel. Ze bestaat uit twee delen: de bijna vierkante lekenruimte en het iets smallere koor. In het koor van de kapel staat een driedelig altaar uit de tweede helft van de 15e eeuw met scènes uit de passie van Christus. Daarin bevindt zich in het middelste deel een van de oudste afbeeldingen van Cusanus, die de stichter van het ziekenhuis knielend onder het kruis weergeeft. In het altaar kunt u verder ook het hartepitaaf van Nikolaus van Kues bewonderen, een grafplaat van messing, waaronder het hart van de Cusanus in een loden capsule rust.

St. Nikolaus-ziekenhuis Cusanusstift - Waardevolle ruimtes met geschiedenis
De kloostergang is naar de binnenplaats afgesloten. Elke vleugel heeft een eigen netgewelf, maar als totaalwerk vormen ze een harmonieuze eenheid. Op de begane grond van het ziekenhuis bevindt zich de mooiste ruimte uit de bouwperiode van de 18e eeuw. Het is de barokke conventzaal met een prachtvolle stucplafond en vijf schilderijen van de schilder Johannes Leutzgen uit Graach. Op het stucplafond, dat als een van de waardevolste in het gebied van Trier geldt, zijn naast de twee wapenschilden van Cusanus ook de symbolen van verschillende geestelijke rangordes en allegorische voorstellingen van de vier continenten te herkennen. De bovenverdieping boven de sacristie, na een grondige renovatie nu bereikbaar via een wenteltrap in de kleine binnenplaats, bevat de bibliotheek van Nikolaus van Kues. Het is een van de kostbaarste privébibliotheken ter wereld, omdat ze op unieke wijze het grootste deel van de handschriftencollectie van een grote humanistische geleerde voor de toekomst heeft behouden. Ook de astronomische instrumenten uit het bezit van de kardinaal en de akten van het ziekenhuis worden hier bewaard.
De bibliotheek bevat bovendien de belangrijkste werken van Nikolaus van Kues, evenals de handgeschreven ontwerpen van zijn preken. Tot zijn belangrijkste werken behoren o.a. „De concordantia catholica“, „De docta ignorantia“, „De visione Dei“, „De pace fidei“.