Genieten van Moezelwijn

Wijn is nauw verbonden met het Romeinse erfgoed aan de Moezel. Romeinse wijnpersen en villa's getuigen van de grote wijntraditie. De Moezel met de Saar en de Ruwer wordt beschouwd als het oudste wijngebied van Duitsland. Wijn was al zeer geliefd in het oude Rome. Het is een integraal onderdeel van religie en mythologie. De tijd heeft zijn hoge status niet verminderd. Integendeel, er is nog steeds veel vraag naar en het is een van de populairste dranken ter wereld. Verdiep je in onze tijdlijn met de belangrijkste gebeurtenissen in de geschiedenis van wijn.

Moezelwijn heeft vele facetten! Wist je dat naast de verschillende druivensoorten ook de wijngaarden en het werk van de wijnmaker van invloed zijn op de smaak van de wijn? Of wanneer een wijn wordt geclassificeerd als Kabinettwein of Spätlese? Onze kleine wijnencyclopedie beantwoordt deze vragen en nog veel meer. Test je wijnkennis!!

Hoe groot is het Moezelgebied?
De Moezel is een van de 13 wijnbouwgebieden in Duitsland. Wat in de wijnwet van 1909 “Moezel-Saar-Ruwer” werd genoemd, is sinds de wijnwetwijziging van 9 augustus 2006 verenigd onder de term “MOSEL”. De regio bestaat uit 19 grote wijngaarden met 520 afzonderlijke wijngaarden, waar in totaal ongeveer 60 miljoen wijnstokken staan aangeplant. De belangrijkste druivensoort aan de Moezel is riesling. Daarnaast worden ook Müller-Thrugau, Elbling, Pinot Blanc en Pinot Gris verbouwd. Onder de rode wijnen worden pinot noir en dornfelder verbouwd. Aangezien ongeveer 3.500 hectare wijngaarden op steile hellingen liggen, is de Moezel het grootste wijnbouwgebied op steile hellingen ter wereld.

Waar ligt het wijnbouwgebied Bernkastel in het Moezelgebied?
Het wijnbouwgebied MOSEL is onderverdeeld in 6 gebieden: Moseltor, Obermosel, Saar, Ruwer, Bernkastel en Burg Cochem. Het gebied Bernkastel strekt zich uit van Trier tot Briedel en is het grootste gebied van het wijnbouwgebied met meer dan 5.600 hectare wijngaarden. Beroemde wijngaarden en wijndorpen liggen hier op een rij. De 2000 jaar oude geschiedenis van de wijnbouw is overal zichtbaar, van de Romeinse stad Trier en het oudste wijndorp Neumagen-Dhron tot de Jugendstilstad Traben-Trarbach.
De geologie bestaat voornamelijk uit donkere Devoonleisteen, maar ook terassedimenten, gevlekte zandsteen, rode leisteen en rhyoliet. Op deze minerale bodems groeien wijnstokken, waarbij de rieslingvariëteit het Bernkastelgebied domineert met 67%, gevolgd door Müller-Thurgau (12%) en pinot noir (4%).

Welke wijngaarden zijn er in de vakantieregio Bernkastel-Kues?
Er zijn in totaal 5 grote wijngaarden in de vakantieregio Bernkastel-Kues: Münzlay, Badstube, Kurfürstlay, Schwarzlay en Michelsberg. Deze 5 grote wijngaarden zijn op hun beurt weer onderverdeeld in 76 kleine wijngaarden. Hieronder bevinden zich enkele zeer bekende en gerenommeerde wijngaarden, zoals de Bernkasteler Doctor, de Wehlener Sonnenuhr, het Piesporter Goldtröpfchen en nog veel meer. Elke locatie heeft zijn eigen kenmerken, zoals helling, geologie, enz. en bepaalt zo op doorslaggevende wijze het karakter van de wijnen die er vandaan komen.

Welke druivenrassen zijn er aan de Moezel?
De vakantieregio Bernkastel-Kues is de thuisbasis van de koningin van de wijnstokken, de riesling. En het heeft een lange traditie die teruggaat tot de Romeinse tijd. De Romeinen introduceerden de wijnbouw 2000 jaar geleden in het Moezeldal. Tegenwoordig persen de Moezelwijnboeren echter niet alleen de fruitige en edele zoete rieslingwijn die ooit de Duitse wijn wereldberoemd maakte. Ze verbouwen ook droge riesling, elbling, rivaner, pinot blanc en pinot gris en enkele rode wijnen zoals pinot noir en dornfelder.

Wat betekenen wijnkwaliteitsklassen zoals Duitse wijn, regionale wijn, kwaliteitswijn en Prädikat-wijn?
De belangrijkste van de wettelijk voorgeschreven informatie op het wijnetiket is de kwaliteitsklasse van een wijn. Deze indeling garandeert wettelijk voorgeschreven minimumnormen. Deze normen hebben betrekking op de herkomst, het oorspronkelijke mostgewicht en de ingrediënten van de wijn.

Wijn wordt ingedeeld in drie kwaliteitsniveaus: Duitse wijn, landwijn en kwaliteits- en predikaatwijn.

• Duitse wijn bestaat uit 100% druiven van Duitse wijngaarden. Het heeft een alcoholpercentage van minimaal 5% en een totaal alcoholpercentage van minimaal 8,5% en maximaal 15%.
• Landwein is een wijn met een beschermde geografische aanduiding. 85% van de druiven moet uit de aangewezen regio komen. Landwijnen zijn droge wijnen en het natuurlijke alcoholpercentage moet minstens 0,5% hoger zijn dan dat van Duitse wijn.
• Kwaliteitswijnen en Prädikatwijnen vormen de grootste groep Duitse wijnen en hebben een beschermde oorsprongsbenaming. Deze wijnsoorten bestaan voor 100% uit druiven uit één teeltgebied. Het minimale alcoholpercentage moet 7% zijn voor kwaliteitswijnen en 5,5% voor Prädikat wijnen. Kunnen Prädikat-wijnen nog verder onderverdeeld worden? Ja. De volgende vraag verduidelijkt hoe.

Wat is het verschil tussen Kabinett-wijnen, Spätlese-wijnen en Auslese-wijnen?
Voor Prädikat-wijnen gelden extra vereisten. Ze mogen niet worden verrijkt of behandeld met stukjes eikenhout. Bovendien is dealcoholisatie niet toegestaan. Ze zijn onderverdeeld in nog eens vijf niveaus.
Het eerste niveau is Kabinett, gevolgd door Spätlese, Auslese, Beerenauslese, Eiswein en het hoogste niveau is Trockenbeerenauslese.

• Kabinett-wijnen: lichte wijnen gemaakt van rijpe druiven. De wijnen worden gekenmerkt door een laag alcoholgehalte en een frisse zurenstructuur.
• Spätlese: Volle wijnen van zeer rijpe druiven. De druiven worden pas geoogst na de algemene druivenoogst en de druiven moeten een minimum mostgewicht overschrijden. Spätlese wijnen zijn niet altijd zoete wijnen. Ze kunnen ook droog gevinifieerd worden.
• Auslese wijnen: Worden gemaakt van volledig rijpe druiven. Onrijpe en zieke bessen worden “geselecteerd”, d.w.z. uitgesorteerd.
• Beerenauslesen: Volle, fruitige wijnen. Deze zeldzaamheden worden geperst uit overrijpe of edelrotte bessen. Ze worden gekenmerkt door een hoge fruitzoetheid.
• Ijswijn: Wordt gemaakt van druiven die alleen worden geoogst en geperst als ze bevroren zijn bij temperaturen onder min 7 graden Celsius. Alleen het natuurlijk geconcentreerde sap wordt geperst.
• Trockenbeerenauslese: Sterk geconcentreerde wijnen. Deze zeldzaamheden worden geperst uit rozijnachtige, verschrompelde, edelrotte bessen.

Wat is een droge wijn en wat is een zoete wijn?
Droog, halfdroog of toch zoet? Iedere wijndrinker heeft zo zijn eigen voorkeuren. Maar wat betekenen deze termen, die meestal op de voorkant van het etiket van de fles staan, nu precies?

• Droog: restsuikergehalte van maximaal 4 g/l of maximaal 9 g/l, waarbij het restsuikergehalte slechts 2 g/l hoger mag zijn dan het totale zuurgehalte.
• Halfdroog: restsuikergehalte van 12 g/l tot maximaal 18 g/l en het restsuikergehalte mag dan maximaal 10 g/l hoger zijn dan de zuurgraad. Je kunt de lichte restzoetheid proeven. Als het zuurgehalte hoog is, kan de wijn ook droog smaken, maar als het laag is, smaakt hij eerder zoet.
• zoet: Restsuikergehalte dat hoger is dan de waarden die voor halfdroog staan, maar niet hoger dan 45 g/liter. De wijn smaakt dan aanzienlijk “zoeter”.
• zoet: Restsuikergehalte van meer dan 45 g/liter. De smaak van suiker of andere zoete wijnbestanddelen is zeer prominent aanwezig.
• feinherb: een smaakaanduiding die niet gedefinieerd is in de wijnwetgeving. Halfdroge tot zoete wijnen krijgen meestal het etiket “feinherb”.

Wat is een droge mousserende wijn en wat betekent de term “brut”?
Mousserende wijn en wijn hebben niet dezelfde nomenclatuur. Een droge mousserende wijn smaakt nogal zoet. Maar waar komt dat vandaan? Door het koolzuurgas in mousserende wijn nemen we de “zoete” smaak minder sterk waar. Daarom zijn de restsuikerlimieten en de nomenclatuur voor mousserende wijn anders.

• brut nature: is de droogste variant met maximaal 3 g/l restsuiker, in het Frans ook wel “brut zéro” genoemd.
• extra brut: mousserende wijn met maximaal 6 g/l restsuiker.
• brut of tart: het restsuikergehalte is maximaal 12 g/liter.
• extra droog: het restsuikergehalte ligt tussen 12 en 17 g/liter. In het Frans heet het “très sec” en in het Engels “extra dry”.
• dry: het restsuikergehalte ligt tussen 17 en 32 g/l restsuikergehalte. In Frankrijk wordt het “sec.” genoemd, in Engeland “dry” en in Italië “secco asciutto”.
• Halfdroog: het restsuikergehalte ligt tussen 32 en 50 g/liter. Frans “demi-sec.”, Engels: “medium dry” en Italiaans “abboccato”.
• Mild, doux, zoet of dolce: mousserende wijn met een restsuikergehalte van meer dan 50 g/l.

Wat is “Federweißer”?
“Federweißer” is een jonge wijn die halverwege van druivensap tot wijn wordt gedronken. Zoetheid, alcohol en fruitzuren zijn dan goed in balans. Tijdens de gisting ontsnapt de natuurlijke suiker in het vers geperste druivensap langzaam in de vorm van koolzuurgas. Dit bubbelt in het glas en het lijkt alsof er kleine veertjes dansen. Hier dankt de zoete drank zijn naam aan. Federweißer staat ook bekend als “Bitzler”, “Rauscher” of “Sauser”.
Door het lage alcoholpercentage van ongeveer 5% is het zeer drinkbaar en Moezelbewoners genieten er graag van met een plakje uientaart.
De verse Federweißer is verkrijgbaar van begin september tot eind oktober, afhankelijk van het begin van de druivenoogst.

Wat betekent de term Moezelterroir?
De factoren bodem, klimaat en wijnboer zijn verantwoordelijk voor het terroir. Dit betekent dat het kleinschalige klimaat en de bodem van invloed zijn op de eigenschappen van de wijn. Daarbij komen nog de maatregelen die de wijnbouwer neemt: van de keuze van de druivensoort tot het werk in de kelder. Als een van deze factoren verandert, heeft dat grote invloed op de kwaliteit en smaak van de wijn.

Hoe ziet het wijnjaar van een wijnmaker eruit?

• Lente
  Nu de zon hoger aan de hemel staat, warmen de grond en de wijnstokken op en begint het werk in de wijngaard. De wijnstokken worden hersteld en opnieuw geplant en er worden ook nieuwe wijnstokken geplant. De wijnstokken worden getraind, d.w.z. de wijnstokken worden gesnoeid, gebogen, uitgelijnd en gefixeerd, de wijnstokken worden bemest, ongedierte wordt verzameld, de grond wordt bewerkt en er wordt een voorraadcontrole uitgevoerd. Er worden loofwerkzaamheden uitgevoerd en de scheuten worden geniet en opgebonden.
  In de wijnkelder wordt de wijn van het vorige jaar gefilterd en klaargemaakt om gebotteld te worden. Vervolgens worden de flessen gevuld en opgeslagen. Er zijn ook marketing- en verkooptaken en administratieve werkzaamheden.
• Zomer
  In de loop van de zomer groeien de bessen tot ze hun volledige grootte hebben bereikt. Ze rijpen en beginnen van kleur te veranderen. In de wijngaard is het vooral loofwerk dat gedaan moet worden. De scheuten worden gecorrigeerd, opgebonden of ontbladerd. Maar er wordt ook gewerkt om de planten te beschermen, het groen te onderhouden en de grond te bewerken.
  Daarnaast is er administratief werk en de verkoop van wijnen en worden er marketingmaatregelen uitgevoerd.
• Herfst
  De bessen blijven langzaam rijpen en het hoogtepunt van het jaar nadert langzaam: de druivenoogst. Naast grondwerk wordt de voorraad gecontroleerd. De druiven moeten nu worden beschermd tegen schade door wild en vogels. De vroege variëteiten worden in september geoogst, later gevolgd door riesling en bourgogne. In de kelder wordt alles klaargemaakt voor de druivenoogst. Na de oogst moeten de druiven meteen verwerkt worden. Ze worden gekneusd, de druivenstelen worden van de bessen gescheiden en dan worden de druiven geperst. De resulterende most moet vooraf worden geklaard. De wijn moet ook ontzuurd en gefermenteerd worden.
• Winter
  In de winter “slaapt” de wijnstok en zelfs bij zeer lage temperaturen bevriest de wijnstok niet. Er wordt minder werk gedaan in de wijngaard, zoals snoeien, herstellen en herplanten van wijnstokken, en er wordt organische bemesting uitgevoerd. Wijnboeren zijn nu vaker in de kelder te vinden. Daar wijden ze zich volledig aan het controleren van de jonge wijnen. De wijnen worden gefilterd en later verkocht. Naast administratief werk is er ook marketingwerk te doen.